Fizjoterapeuta po studiach: od czego zacząć, zanim wydasz pieniądze na kolejny kurs

Krótka odpowiedź: po studiach prawie każdy zaczyna od kupowania kursów technik, bo certyfikat daje poczucie gotowości. Tymczasem badania nad pierwszym rokiem pracy fizjoterapeutów i nad tym, czym eksperci różnią się od początkujących, wskazują na coś innego: postęp nie bierze się z liczby znanych technik, tylko z tego, jak zorganizowana jest wiedza i jak podejmujesz decyzje. Rozsądna kolejność to: anatomia rozumiana przez funkcję, powtarzalna ocena, system decyzji — a dopiero potem techniki, kupowane świadomie, pod konkretną lukę.

Dlaczego po studiach wszyscy kupują kursy?

Pierwsze miesiące w gabinecie mają charakterystyczny smak. Przychodzi człowiek z problemem, ty wiesz dużo — i jednocześnie masz poczucie, że nie wiesz, od czego zacząć. Studia dały ci anatomię, fizjologię, przegląd metod. Nie dały ci odpowiedzi na pytanie, które zadajesz sobie przy każdym nowym przypadku: co konkretnie mam teraz zrobić.

Naturalną reakcją jest kurs. Terapia manualna, kolejna koncepcja, kolejna technika. Certyfikat na ścianie daje coś, czego bardzo potrzebujesz w pierwszym roku — poczucie, że jesteś gotowy.

I nie ma w tym nic złego. Kursy uczą rzeczy wartościowych. Problem pojawia się dopiero po trzecim czy czwartym, kiedy zauważasz, że masz w rękach dziesięć technik, a przy kozetce dalej stoisz z tym samym pytaniem: którą z nich wybrać dziś, u tej osoby.

Czego kurs z techniki nie daje?

Kurs daje narzędzie. Nie daje sposobu wyboru narzędzia.

To jest różnica, którą łatwo przeoczyć, bo z zewnątrz oba wyglądają jak wiedza. Ale narzędzie bez sposobu wyboru zachowuje się w praktyce przewidywalnie: używasz tego, czego nauczyłeś się ostatnio, albo tego, co ostatnio zadziałało. Po kursie z mobilizacji wszyscy potrzebują mobilizacji. Po kursie z pracy na powięzi wszyscy potrzebują powięzi.

Dokładnie ten mechanizm opisywaliśmy przy wkładkach ortopedycznych: wkładka sama w sobie jest dobrym narzędziem, a i tak często nie pomaga — bo decyzja, kiedy i jaką zastosować, zapadła bez oceny tego, co dzieje się wyżej i niżej.

Brakujący element ma nazwę, której nie sprzedaje się na weekendowych kursach, bo nie da się go zamknąć w dwóch dniach: rozumowanie kliniczne. Sposób, w jaki z obserwacji i testów dochodzisz do decyzji, a potem sprawdzasz, czy była trafna.

Co mówią badania o pierwszym roku pracy?

Ten temat jest lepiej zbadany, niż mogłoby się wydawać.

Black, Jensen i współpracownicy prześledzili pierwszy rok pracy fizjoterapeutów ocenianych jako szczególnie obiecujący⁽¹⁾. Najszybciej rozwijali się ci, którzy mieli wokół siebie kogoś doświadczonego i nawyk refleksji nad przypadkami. Sam rozwój polegał w dużej mierze na przesunięciu uwagi — od myślenia o tym, którą technikę wykonać, do myślenia o człowieku przed sobą i o decyzji, którą trzeba podjąć.

Starsze badanie Jensen i współpracowników nad doświadczonymi fizjoterapeutami pokazało drugą stronę tego samego procesu⁽²⁾. Eksperci nie wyróżniali się liczbą znanych metod. Wyróżniali się tym, jak ich wiedza była zorganizowana — połączona, a nie ułożona w osobne szuflady — oraz tym, jak rozumowali przy konkretnej osobie.

Wniosek jest dość wyraźny: kolejny kurs techniki dokłada szufladę. Nie łączy szuflad ze sobą. To łączenie jest tym, co odróżnia fizjoterapeutę po dziesięciu latach od fizjoterapeuty po roku — i można zacząć je budować od pierwszego miesiąca, nie czekając dekady.

Od czego zacząć — kolejność, która ma sens

1. Anatomia rozumiana przez funkcję, nie przez przyczepy

Na studiach uczyłeś się mięśnia jako listy: przyczep początkowy, końcowy, unerwienie, działanie. W pracy pytasz o co innego — co ten mięsień robi w ruchu, w jakim łańcuchu pracuje i jak to sprawdzisz.

Jeśli masz jedną rzecz do nadrobienia w pierwszym roku, to właśnie tę. Pisaliśmy osobno, jak nauczyć się anatomii funkcjonalnej tak, żeby nie wyparowała po miesiącu — krótko: dziesięć minut dziennie przypominania bije weekend czytania.

2. Powtarzalna ocena — zestaw testów, do których wracasz

Nie chodzi o to, żeby znać sto testów. Chodzi o to, żeby mieć stały zestaw, który robisz tak samo przy każdej osobie — bo tylko wtedy wynik z dzisiaj da się porównać z wynikiem za tydzień.

Test zrobiony raz jest ciekawostką. Test, do którego wracasz, jest pomiarem.

3. System decyzji — co zrobić z wynikiem

To jest ten brakujący element z początku tekstu. W koncepcji GSP układamy go w pętlę: test → wniosek o łańcuchu → interwencja → retest. Rozpisaliśmy ją szczegółowo w tekście Test wyszedł dodatni i co dalej?.

Najważniejszy jest ostatni krok. Retest to jedyny moment, w którym dowiadujesz się, czy miałeś rację. Bez niego po roku pracy nie wiesz, które z twoich decyzji działały — a to jest dokładnie ta refleksja nad przypadkami, która w badaniach Blacka odróżniała najszybciej rozwijających się.

4. Dopiero potem techniki — kupowane pod konkretną lukę

Kiedy masz ocenę i system decyzji, kurs techniki zmienia charakter. Przestaje być zakupem poczucia bezpieczeństwa, a staje się uzupełnieniem konkretnej luki, którą sam zauważyłeś: „widzę ten wzorzec regularnie i nie mam na niego dobrego narzędzia".

Taki kurs zwraca się wielokrotnie. Kurs kupiony, bo „wszyscy go robią", zwykle ląduje w szufladzie.

5. Ktoś, kto patrzy na twoje przypadki

Ostatni element, ale w badaniach nad pierwszym rokiem jeden z najsilniejszych. Nie musi to być formalny mentoring — wystarczy ktoś bardziej doświadczony, z kim możesz omówić przypadek, który ci nie wyszedł. Praca w izolacji to najwolniejsza droga do pewności.

Jak to wygląda po roku — Paulina

Paulina Janiak jest fizjoterapeutką w GSP Clinic od roku. Przeszła dokładnie tę drogę, o której jest ten tekst — od studiów do samodzielnej pracy w koncepcji GSP.

W przyszłym tygodniu robimy z nią live: jak porusza się w koncepcji GSP po roku praktyki i jak uczy się z Atlasu. Bez teorii o tym, jak powinno być — z perspektywy kogoś, kto jest rok dalej niż ty.

[DATA I GODZINA LIVE — do uzupełnienia]

Najczęstsze błędy pierwszego roku

Kolekcjonowanie certyfikatów zamiast budowania systemu. Pięć kursów technik bez sposobu wyboru między nimi daje pięć szuflad, a nie warsztat.

Uczenie się technik bez testów do retestu. Jeśli nie masz pomiaru przed i po, nie wiesz, czy technika zadziałała, czy minęły trzy tygodnie.

Brak notatek z przypadków. Pamięć zapamiętuje sukcesy, a zapomina porażki. Bez zapisu nie wyciągniesz wniosków z tych drugich, a uczą więcej.

Porównywanie się z ludźmi po dziesięciu latach. Ich pewność nie wzięła się z większej liczby kursów, tylko z tysięcy przypadków przepuszczonych przez ten sam sposób myślenia.

Praca w pojedynkę. Najwolniejsza droga do pewności, potwierdzona i w badaniach, i w praktyce każdego, kto ten rok ma za sobą.

Gdzie zacząć, nie wydając kilku tysięcy

Jeden weekendowy kurs techniki kosztuje zwykle więcej niż rok subskrypcji GSP — a subskrypcja daje dokładnie te elementy, które w tym tekście stoją przed technikami.

Atlas GSP — 78 mięśni opisanych przez funkcję i rolę w łańcuchu, 91 testów z filmem do każdego (71 FTM i 20 z systemu płaszczyzn), sześć kart GSP Chains, po których przechodzisz z mięśnia na mięsień, i fiszki z powtórkami rozłożonymi w czasie.

Wyszukiwarka ćwiczeń po GSP Chains — wychodzisz od wniosku z testu, nie od nazwy ćwiczenia.

Biblioteka z sześciu lat, w tym nagranie live z Waldemarem Mikoszem o tym, jak z wyniku testu robi się decyzja.

39 zł miesięcznie, rezygnacja jednym kliknięciem.

Jeśli myślisz dalej, o certyfikacji — wejście na ścieżkę Trenera GSP daje jedna z trzech dróg: testy FTM, kurs Stopa GSP online albo Diagnostyka PRO w Gorzowie. Subskrypcja nie jest warunkiem, ale jest najtańszym sposobem, żeby przyjść przygotowanym.

Najczęstsze pytania

Jaki kurs wybrać po studiach fizjoterapii? Najpierw nie kurs, tylko system: anatomia rozumiana przez funkcję, stały zestaw testów i sposób przechodzenia od wyniku testu do decyzji. Kurs techniki ma największą wartość wtedy, gdy kupujesz go pod konkretną lukę, którą sam zauważyłeś w pracy.

Czy warto robić kursy od razu po studiach? Warto, ale nie jako pierwszy krok. Badania nad doświadczonymi fizjoterapeutami pokazują, że wyróżnia ich organizacja wiedzy i rozumowanie kliniczne, a nie liczba znanych metod. Techniki dokładane bez systemu wyboru łatwo zamieniają się w zbiór niepowiązanych narzędzi.

Jak szybko nabrać pewności w pracy po studiach? Przez powtarzalną ocenę i retest. Pewność bierze się z tego, że widzisz efekt swoich decyzji — a widzisz go tylko wtedy, gdy mierzysz przed i po interwencji tym samym testem. Pomaga też ktoś doświadczony, z kim omawiasz przypadki.

Czym różni się kurs techniki od systemu oceny? Kurs techniki uczy, jak coś wykonać. System oceny uczy, kiedy i u kogo to wykonać, oraz jak sprawdzić, czy zadziałało. Pierwsze daje narzędzie, drugie daje sposób wyboru narzędzia.

Czy subskrypcja GSP jest dla fizjoterapeutów, czy tylko dla trenerów? Dla obu grup. Atlas, testy i wyszukiwarka po łańcuchach są wspólnym językiem oceny ruchu niezależnie od tego, czy pracujesz w gabinecie, czy na sali treningowej.

Źródła

1. Black L.L., Jensen G.M. i wsp. The First Year of Practice: An Investigation of the Professional Learning and Development of Promising Novice Physical Therapists. Physical Therapy, 2010.
2. Jensen G.M., Gwyer J., Shepard K.F., Hack L.M. Expert Practice in Physical Therapy. Physical Therapy, 2000.